John "Jock" Stein (5 październik 1922 r. - 10 wrzesień 1985 r.)
"trener-legenda" był jednym z najlepszych menadżerów w historii
brytyjskiego futbolu. Jest on najbardziej znany ze swojej znakomitej
pracy z reprezentacją Szkocji i w Celtiku Glasgow. W swojej
trenerskiej karierze zdobył dziesięć razy mistrzostwo Szkocji, w tym
dziewięć razy pod rząd, wygrał sześć Pucharów Ligi oraz dziewięć
Pucharów Szkocji. Jednak sukcesem, który uczynił go nieśmiertelnym
było zwycięstwo nad Interem Mediolan w finale Pucharu Europy.
Jednak zacznijmy od samego początku. John urodził się w Burnbank,
niewielkiej miejscowości w Południowym Lanarkshire i od początku
wiedział, że futbol będzie jedyną receptą na wyjazd z rodzinnej
okolicy, gdzie czekał na niego zawód górnika w pobliskiej kopalni.
W 1937 r. zakończył swoją edukację w szkole Greenfield w mieście
Hamilton i po krótkiej pracy w fabryce dywanów nie udało się mu
uniknąć zatrudnienia w kopalni. W następnym roku wstąpił do
juniorskiego klubu Blantyre Victoria. Pierwszym profesjonalnym klubem
w jego karierze był Albion Rovers, gdzie zaczął grać w 1942 r. Występy
w Rovers łączył ze zjeżdżaniem pod ziemie z kilofem w ręku. W tygodniu
ciężko pracował a weekendami pomagał klubowym kolegom wywalczyć awans
do First Division. Promocja stałą się faktem w 1948 r. Dwa lata
później Stein podpisał swój pierwszy profesjonalny kontrakt i po 8
latach przygodowego grania w piłkę zakotwiczył w niezrzeszonym w
żadnych rozgrywkach ligowych walijskim Llanelli Town. Zarabiał 12
funtów tygodniowo. Jednak bardzo szybko musiał wrócić do Szkocji,
gdzie zostawił żonę i małą córeczkę. Pod jego nieobecność aż dwa razy
zniszczeniu uległ dom w którym mieszkała jego rodzina w Szkocji, i
musiał zaangażować się w naprawę osobiście. Jak wiadomo suma szczęścia
w życiu zawsze jest równa zero więc po trudniejszych momentach
przyszły radosne chwile. W 1951r. spełniło się marzenie Jocka Steina i
został piłkarzem Celniku Glasgow. Do The Hoops polecił go trener
rezerw klubu z Celtic Park Jimmy Gribben. Wartość transferu - 1,2
tys. funtów.
Stein został kupiony, aby uzupełnić skład i od razu wylądował na ławce
rezerwowych. Wtedy znowu uśmiechnęło się do niego szczęście i w
obliczu kontuzji większości graczy z podstawowego składu wskoczył do
wyjściowej jedenastki. Szybko został mianowany vice-kapitanem, a w
1952 roku przejął opaskę kapitana od kontuzjowanego Seana Fallona,
której nie oddał aż do końca swojej piłkarskiej kariery na Parkhead,
końca znacznie przyspieszonego przez kontuzję. Jako kapitan
poprowadził swój zespół do zwycięstwa w Coronation Cup (1953r.),
pokonując Arsenal (1-0), Manchester United (2-1) i Hibernian (1-0), co
oznaczało nieoficjalne mistrzostwo Wielkiej Brytanii. Pod jego
przewodnictwem The Hoops zdobyli pierwszy od 1938 r. tytuł mistrza
Szkocji i pierwszy dublet (puchar Szkocji+liga) od 1914r. Podczas
Mistrzostw Świata w 1954 r. na które pojechał wraz z reprezentacją
Szkocji spędzał czas na obserwowaniu metod szkoleniowych i systemów
stosowanych w grze przez europejskie potęgi. Szczególne wrażenie
wywarli na nim Węgrzy, którzy rewolucjonizowali wówczas sposób gry w
piłkę nożną.
Swoją piłkarską karierę zakończył w 1956 r. z powodu przewlekłej
kontuzji kolana. W sumie zagrał w 148 meczach w barwach Celtiku i
zdobył 2 gole, co jak na środkowego obrońcę jest przyzwoitym wynikiem.
Po zawieszeniu butów na kołku podjął pracę trenera rezerw i zespołów
młodzieżowych Celtiku Glasgow. Nadzorował również powstawanie ośrodka
treningowego Borrowfield. Jego pierwszym trenerskim sukcesem było
zwycięstwo w dwumeczu finałowym XI Cup aż 8-2 z Rangersami.
14 marca 1960 r. zaakceptował ofertę pracy w Dunfermline. Po sześciu
tygodniach trenowania piłkarzy Athletics wydostał ich z dna tabeli i
ustatkował w środku ligowej tabeli. W 1961 r. poprowadził Dunfermline
do zwycięstwa w Pucharze Szkocji, pokonując po drodze Celtic 2-0.
Kolejnym klubem w karierze Steina był Hibernian. Pracę z
The Hibees zaczął 1 kwietnia 1964 r. a już miesiąc później świętował
wywalczenie Pucharu Wiosny. Mówiło się o nim wtedy jako o trenerze,
który myślą szkoleniową wybiega o milę przed wszystkim innych coachów.
Rozkładał każde spotkanie na czynniki pierwsze, podczas gdy inni
zwyczajnie wychodzili na boisko i grali. Śmiało można było nazwać go
filozofem futbolu.
9 marca 1965 r. powrócił do Celtiku, tym razem w roli menadżera. Był
pierwszym niekatolickim trenerem The Bhoys. Po 8 latach bez
wywalczenia jakiegokolwiek trofeum, Stein po sześciu tygodniach pracy
poprowadził Celtów do zdobycia Pucharu Szkocji, ogrywając w finale
swoje byłe Dunfermline 3-2. Rok później The Hoops wygrali ligę
ponownie po 12 latach przerwy. W tym samym sezonie doszli aż do
półfinału nieistniejącego już Pucharu Zdobywców Pucharów, przegrywając
różnicą bramek strzelonych na wyjeździe z Liverpoolem.
To pod jego wodzą Celtic po raz pierwszy w historii sięgnął po krajową
potrójną koronę, ale największym sukcesem, którego nie powtórzył już
żaden menadżer The Bhoys było uniesienie w geście triumfu pucharu
Europy. 25 maja 1967 r. prowadzony przez Jocka Stein Celtic wygrał z
Interem Mediolan 2-1 na Estadio Nacional w Lizbonie.
Stein był bardzo chwalony przede wszystkim za ofensywne nastawienie
swoich piłkarzy i za ogromny polot i finezje w grze. Celtic Steina
prezentował radosny futbol na tak, z którego była dumna cała Wielka
Brytania. Celtic Glasgow jako pierwszy brytyjski klub sięgnął po
Puchar Europy, co więcej dokonał tej niezwykłej sztuki w całkowicie
krajowym składzie. Piłkarzami The Hoops byli wówczas tylko i wyłącznie
Szkoci i jakby tego było mało wszyscy urodzeni w promieniu 30 mil od
Glasgow! Tylko Steaua Bukareszt wygrała te elitarne rozgrywki grając
wyłącznie w krajowym składzie.
Miarę tego osiągnięcia najlepiej oddają słowa legendarnego szkockiego
trenera Billa Shanklyego: - "John, teraz jesteś nieśmiertelny."
Sukcesów na krajowej niwie było po prostu bez liku. Mistrzostwo
Szkocji i Puchar Ligi wygrane trzy razy z rzędu w latach 1965-1967,
drugi w przeciągu zaledwie trzech lat krajowy hattrick - puchar kraju
+ liga + puchar ligi, zdobyty w 1969 r. Rok później po raz kolejny
zgarnął dublet - liga + puchar ligi, a co bardziej interesujące stanął
przed ogromną szansą obrony triumfu w Pucharze Europy, jednak na
drodze Steinowi stanął Feijenoord (teraz piszemy Feyenoord) i w
Medilanie to Holendrzy po wielkim finale wygranym 2-1 bawili się do
białego rana.
W 1970 r. Jock Stein został uchoronowany orderem "Commander of the
British Empire".
Następnie ustanowił rekord zdobywając dziewięć mistrzostw Szkocji z
rzędu. W 1975 r. uległ ciężkiemu wypadkowi samochodowemu, z którego
ledwo uszedł z życiem. Przyjaciele Steina mówią, że bardzo zmienił się
po tym smutnym wydarzeniu. Po powrocie do pełnej sprawności Jock
opuścił Celtic w 1978 r. i podjął pracę w angielskim Leeds United.
Zaledwie po 45 dniach urzędowania na Ellan Road, Stein otrzymał ofertę
nie do odrzucenia - zgłosiła się po niego Szkocka Federacja Piłkarska.
Wcześniej Jock miał już do czynienia z reprezentacją Szkocji, gdyż był
drugim trenerem kadry w 1965 r. Teraz już jako pierwszy szkoleniowiec
awansował do Mundialu w 1982r., z którego odpadł przegrywając ze
Związkiem Radzieckim tylko różnicą zdobytych bramek. Podczas
kwalifikacji do następnego czempionatu globu na swojego asystenta
Stein mianował Alexa Fergusona, wtedy jeszcze nie sir.
10 września 1985 r. radość, po zremisowanym 1-1 meczu z Walią po golu
Davie Coopera z karnego w końcówce spotkania, które dało Szkotom awans
do Finałów Mistrzostw Świata w 1986 r., zmąciła wiadomość o śmierci
legendarnego trenera, twórcy tego oraz wielu innych sukcesów narodowej
kadry Szkocji, Celtiku Glasgow, Hibernianu oraz Dunfermilne - Johna
"Jocka" Steina. Stein zmarł na zawał serca. Żaden kibic szkockiej
piłki nigdy o nim nie zapomniał.